Vliegen op vlas en skistokken: Team Velox rondt eerste fase SuMoth Challenge af
Moths die met 50 km/u over het water vliegen zijn prachtig, maar de ecologische voetafdruk van al dat carbon en die chemische harsen is dat een stuk minder. Dat het ook anders kan, bewijst het studententeam Velox. Ondersteund door DutchSail en de TU Delft doen zij mee aan de internationale SuMoth Challenge met een helder doel: een snelle foiler bouwen met een duurzame lens.
Onlangs rondde het team in Garda officieel de S1-fase (Design, Methods & Sustainability) af met een presentatie van hun plannen. Hoewel de boot inmiddels de eerste meters op het water heeft gemaakt, blikt het team in het officiële rapport en de bijbehorende presentatie puur terug op de ontwerp- en bouweenheid van deze eerste fase. Dit is het verhaal achter hun opvallende ontwerp, de 'Happy Banana'.
De romp: Vlas en kurk in plaats van carbon
Het ontwerp van de romp breekt direct met de standaard. Waar de gevestigde orde automatisch naar koolstofvezel grijpt, koos Velox voor een sandwichconstructie van vlasvezels, een biologische eco-hars en een kern van kurk.
Minder CO2: Vlasvezels groeien gewoon lokaal en hebben een veel lagere CO2-intensiteit bij de productie dan glas- of koolstofvezel.
Lichtgewicht: Kurk is ideaal als kernmateriaal omdat het amper hars of water opzuigt, waardoor de romp licht blijft.
Mal hergebruikt: Om nóg meer materiaal te besparen, is de romp gebouwd in een bestaande mal van een oudere generatie Moth.
Slimme upcycling: Van roeiriemen tot skistokken
Duurzaamheid betekent vooral gebruiken wat er al is. Het team—met studenten van onder andere de TU Delft en Hogeschool Rotterdam—omarmde de '10R-hiërarchie' (Reduce, Reuse, Recycle) en ging shoppen bij andere sporten:
De wings (vleugels): De constructie waar de zeiler op zit om de boot recht te houden, is gemaakt van afgedankte carbon roeiriemen en delen van een gebroken Phantom-mast.
De gantry (het roerbeslag): De constructie aan de achterkant die het roer vasthoudt, is volledig opgetrokken uit oude aluminium skistokken en restanten aluminiumbuizen.
De trampoline: Het doek tussen de wings is genaaid van een gebruikt J/70-zeil, dat beschikbaar is gesteld door de Koninklijke uit Muiden.
Elektronica: Beter in theorie, uitdagend in de praktijk
Normaal gesproken heeft een Moth een mechanische 'wand'—die spriet op de boeg die over het water stuitert om via lijnen en hendels de vlieghoogte te regelen. Dat werkt, maar het klappert constant en zorgt voor mechanische onrust.
Velox introduceert daarom een elektronisch vluchtcontrolesysteem. In theorie werkt dit vele malen nauwkeuriger. Een ultrasone sensor op de boegspriet meet live de afstand tot het water. Een kleine, zelfontworpen computer (PCB) aan boord filtert de golven eruit en stuurt een elektromotor aan die de flap op het zwaard bedient. Het theoretische voordeel? De computer snapt wanneer de boot nog te langzaam gaat—zodat de flap niet onnodig remt tijdens de startfase—en zorgt voor een stabielere vlucht.
Tot zover de theorie, want de praktijk bleek tijdens de bouwfase een stuk weerbarstiger. Door verschillende technische en logistieke uitdagingen heeft het team dit vernieuwende systeem in deze eerste fase nog niet echt uitgebreid op het water kunnen testen. De papieren simulaties speelden in dit eerste rapport dan ook de absolute hoofdrol.
De ecologische balans: Eerlijke wetenschap
Het team blijft nuchter en kijkt kritisch naar de cijfers. Uit hun verplichte Life Cycle Assessment (LCA) blijkt dat de productie van het concept op papier verantwoordelijk is voor zo'n 1.920 kg CO2-uitstoot. Dat klinkt als veel, maar in deze berekening zijn alle geupcyclede materialen voor de veiligheid als 'nieuw' geteld, waardoor de werkelijke impact in de praktijk een flink stuk lager ligt.
Ook over de trade-offs van biologische materialen is het team eerlijk. Hoewel vlas en eco-hars de CO2-uitstoot drastisch verminderen, zorgt de teelt van vlas wel voor een hoger waterverbruik en mariene eutrofiëring (voedingsstoffen die in het oppervlaktewater terechtkomen). Het laat zien dat duurzaamheid geen kant-en-klare antwoorden kent, maar altijd een holistische afweging vraagt.
Mijlpaal bereikt
Met de succesvolle presentatie van de S1-fase in Garda heeft Team Velox een ijzersterk fundament neergezet. De transitie van concept naar realiteit is hiermee officieel vastgelegd.
Tekst: Ryan Jongen / Team Velox